بیشتر فروشگاه‌ها وقتی از بازگشت سرمایهٔ دایرکت خودکار حرف می‌زنند، کل فروشی را که از پیام‌ها آمده کنار هزینهٔ ابزار می‌گذارند. نتیجه معمولاً عدد قشنگی است، اما درست نیست. بخشی از آن سفارش‌ها را مشتری‌ها بدون هیچ ابزاری هم ثبت می‌کردند.
محاسبهٔ درست‌تر روی دو چیز می‌ایستد: سود خالص و زمان واقعاً آزادشده. فروش ناخالص و «تعداد پیام‌های پاسخ‌داده‌شده» فقط حال خوب می‌دهند.
فرمولی که می‌شود با آن کار کرد
منفعت خالص = ارزش زمان خالص ذخیره‌شده + حاشیهٔ سود افزایشی قابل انتساب − هزینهٔ کل
بازگشت سرمایهٔ دوره = منفعت خالص ÷ هزینهٔ کل × ۱۰۰
اگر هزینهٔ کل یک ماه ۴ میلیون تومان باشد و ارزش زمان و سود افزایشی روی هم ۶ میلیون شود، منفعت خالص ۲ میلیون و بازگشت سرمایه ۵۰٪ است. این عدد فقط برای فهم فرمول است و پیش‌بینی عملکرد هیچ فروشگاهی نیست.
هر جزء فرمول را چطور پر کنیم
- هزینهٔ کل: فقط اشتراک نیست. زمان راه‌اندازی، نوشتن و اصلاح پاسخ‌ها و هر هزینهٔ جانبی را هم بشمارید.
- زمان خالص: ساعت‌هایی را که قبلاً صرف پاسخ‌های تکراری می‌شد برآورد کنید، بعد زمان نظارت و اصلاح را کم کنید. زمان آزادشده وقتی ارزش دارد که صرف کار دیگری شود یا جلوی یک هزینهٔ واقعی را بگیرد.
- سود افزایشی: سفارشی که بدون اتوماسیون هم می‌آمد حساب نمی‌شود. دوره‌ها یا گروه‌های قابل مقایسه را کنار هم بگذارید و اثر تخفیف، تبلیغات و تغییر موجودی را جدا کنید.
مثال: فروشگاه فرضی «پوشاک بچگانهٔ نیلوفر»
نیلوفر در اینستاگرام لباس بچه می‌فروشد. بیشتر پیام‌هایش یکی از این‌هاست: «سایز ۳ موجوده؟»، «ارسال به شیراز چند روزه؟»، «قیمت با تخفیف چنده؟». او ماه اول با ابزار دایرکت خودکار این‌ها را جواب داد. حساب ماهش (کاملاً فرضی) این شد:
- هزینهٔ کل: اشتراک ۲٫۵ میلیون، سهم ماهانهٔ راه‌اندازی ۵۰۰ هزار و اصلاح پاسخ‌ها ۵۰۰ هزار؛ جمعاً ۳٫۵ میلیون تومان.
- زمان: حدود ۴۰ ساعت پاسخ دستی کمتر شد، ولی ۸ ساعت صرف نظارت شد. با ساعتی ۱۰۰ هزار تومان، ارزش خالص ۳٫۲ میلیون تومان.
- سود افزایشی: حدود ۱۲ سفارش از پیام‌های شبانهٔ بی‌پاسخ‌مانده آمد. نیلوفر نیمی از آن‌ها را بدون ابزار هم محتمل دانست و ۶ سفارش را حساب کرد. با سود ۳۰۰ هزار تومان برای هر سفارش، می‌شود ۱٫۸ میلیون.
منفعت کل ۵ میلیون و منفعت خالص ۱٫۵ میلیون تومان می‌شود؛ بازگشت سرمایه حدود ۴۳٪.
حالا سناریوی محافظه‌کارانه: فقط ۳۰ ساعت صرفه‌جویی و ۳ سفارش قابل انتساب. منفعت می‌شود ۳٫۱ میلیون و بازگشت سرمایه حدود منفی ۱۱٪. پس نتیجه به فرض‌ها حساس است و باید هر دو گزارش را کنار هم ببینید.
سوال‌های رایج
اگر سود افزایشی را نتوانم دقیق جدا کنم چه؟
فعلاً فقط زمان خالص را بسنجید و سود افزایشی را صفر بگیرید. اگر با همین فرض هم عدد مثبت شد، اتوماسیون برایتان توجیه دارد.
چند ماه باید صبر کنم تا عدد قابل اعتماد شود؟
یک ماه برای شروع کافی است، اما دو تا سه ماه تصویر بهتری می‌دهد. فصل‌ها، مناسبت‌ها و کمپین‌ها فروش را بالا و پایین می‌کنند.
اگر نتیجه فقط با فرض‌های خوش‌بینانه مثبت شد، ادامه بدهم؟
آزمایش را محدود ادامه دهید و داده جمع کنید. پیش از تعهد بزرگ‌تر، سناریوی محافظه‌کارانه هم باید دست‌کم سر به سر شود.
اگر فقط یک کار می‌توانید بکنید
همین جدول را با عددهای واقعی کسب‌وکارتان پر کنید و نتیجه را پیش از انتخاب پلن بسنجید.
تعرفه‌ها را با نیاز خود مقایسه کنید مشاهدهٔ دمو
مطالب مرتبط
انتخاب ابزار مدیریت شبکه اجتماعی؛ چک‌لیست خرید برای تیم‌ها</
